فصل دوم بيماريهاى كليه بيماريهاى كليه چندين قسمند : 1 - بيماريهاى مزاجى . 2 - بيماريهاى تركيبى از نوع كوچكتر بودن كليه يا بزرگتر بودن آن از حالت طبيعى . 3 - وقوع راه‌بندان در كليه . 4 - بيماريهاى پيوسته به كليه از قبيل قرحه و خوره و گسستن رگ و باز شدن دهانهء رگها . بيماريهاى كليه يا در خود كليه تكوين مىيابند يا در گدارهاى ميان كليه و غير آن ، كه اين حالت دوم كمتر اتفاق مىافتد . اگر احيانا بندآمدنى در اين گدارهاى اشتراكى ميان كليه و غير كليه رخ داد كه مايهء بند آمدن خون يا خلط باشد يا سنگ راه‌بندان ايجاد كرده باشد ، بايد كليه را در علاج شريك گردانى . اگر بيماريها زياد بر كليه اثر گذاشتند ، كبد ناتوان مىشود و ممكن است به بيمارى استسقا بينجامد . در اين حالت كليه گرم باشد يا سرد براى سرايت درد كليه به كبد فرقى نمىكند . هرگاه ديدى كسى كه از درد كليه رنج مىبرد ، بولش لزج و مادهء چسبناك همراه داشت ، بدان كه كليه مواد بدسرشت و ناهنجار جذب مىكند و دردش بيشتر و بيشتر مىشود و شايد سنگ در كليه درست شود . و اتفاق مىافتد كه بيمارى كليه از فرو ريختن بول غليظ داراى ته‌نشين خوب شود . و بسيار رخ مىدهد كه زياد محكم بستن كمربند سبب درد و مزاج گرمى كليه شود . نشانيها نشانيهاى حالات كليه را از چندين راه مىتوان كسب كرد كه از اين قرارند : 1 - اندازه ( زياد و كمى ) بول ، غلظت و آبكى بودن بول ، رنگ بول ، آلودگى بول . 2 - تشنگى . 3 - اندازهء ميل به جماع . 4 - پشت انسان و نوع درد پشت . 5 - حال هر دو ساق انسان . 6 - نوعيّت درد كليه . 7 - لمس كردن با دست . 8 - چيزهاى سازگار و ناسازگار با كليه . ممكن است در بيمارهاى كليه حجم ادرار كاهش يابد . بيمارى كليه با ساير بيماريهاى كبد فرقش در اين است كه در اينجا اشتهاى خوراك يكباره از دست نمىرود . اگر كسى دفع ادرارش بسيار بريده‌بريده و نوبتى شد ، بدان كه كليه‌هايش بيمارند . كسى كه بولش ته‌نشين گوشتى يا موى مانند يا به رنگ گاودانهء پخته باشد ، معلوم است كه